Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ títẹ̀wé Yorùbá

Bí a ṣe ń bẹ̀rẹ̀ ìdánrawò títẹ̀wé Yorùbá

Bẹ̀rẹ̀ nípa ṣíṣe àyẹ̀wò ọ̀nà ìṣàwọlé rẹ, kí o tẹ gbólóhùn ìsinsìnyí gẹ́gẹ́ bí ó ṣe hàn. Àfojúsùn àkọ́kọ́ ni pé ohun tí o tẹ àti ohun tí a ní kí o tẹ bá ara wọn mu; lẹ́yìn náà ni o lè dojú kọ ìṣàn àti iyára.

1. Ṣàyẹ̀wò ètò ìṣàwọlé. Rí i pé ètò tí o ń lò bá pátákó kọ́kọ́rọ́ Yorùbá tó yẹ mu. Kíyè sí bí lẹ́tà, àmì ohùn àti àmì abẹ́lẹ̀ ṣe ń jáde. Bí o kò bá lè mú àmì tó hàn jáde, yanju ìṣòro ìṣàwọlé náà kí o tó gbìyànjú láti tẹ yára.
2. Ka gbólóhùn ìsinsìnyí. Wo ìbẹ̀rẹ̀ rẹ̀ àti àwọn ibi tí ààyè tàbí àmì ìdákẹ́jẹ wà. Má ṣe bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ohun tí o rò pé gbólóhùn náà yẹ kí ó sọ; tẹ ohun tí ó hàn gan-an. Ìdánrawò yìí jẹ́ iṣẹ́ títẹ̀wé, nítorí náà ìrántí ọ̀rọ̀ kò rọ́pò kíkà àpẹẹrẹ.
3. Tẹ̀lé lẹ́tà àti àmì. Ṣe àfiyèsí sí ẹ, ọ àti ṣ níbi tí wọ́n bá hàn, àti sí àmì ohùn lórí lẹ́tà. Tẹ ààyè ní ibi tó yẹ. Nígbà tí ọrọ̀ bá dà bí èyí tí o mọ̀, tún wo àwọn àmì rẹ̀ dípò kí o fi ìrísí gbogbogbò yan ohun tí o tẹ.
4. Lo ìsọfúnni tó hàn. Bí o bá rí àṣìṣe, kíyè sí ibi tó ti ṣẹlẹ̀ àti ohun tí o ń ṣe nígbà náà. Dín iyára kù bí o bá ń fò kọjá àwọn àmì tàbí ààyè. Tẹ̀síwájú pẹ̀lú ìṣọ́ra, kí o má sì fi ìwọ̀n iyára kan ṣoṣo ṣe ìdájọ́ gbogbo iṣẹ́ rẹ.
5. Parí ìlà, kí o tẹ̀síwájú. Nígbà tí gbólóhùn ìsinsìnyí bá parí, èyí tó tẹ̀lé yóò di iṣẹ́ tuntun rẹ. Bí ìlà tuntun kò bá tíì dé, dúró de ohun tí a ń pèsè. Má ṣe tẹ ohun tí o rántí láti ìlà tó kọjá gẹ́gẹ́ bí ẹni pé òun ni iṣẹ́ tuntun.
6. Yan ìgbésẹ̀ tó bá ìṣòro mu. Tẹ̀síwájú nínú ìdánrawò bí o bá fẹ́ fi ìṣípò sílò nínú gbólóhùn. Bí ibi àwọn kọ́kọ́rọ́ bá ṣì ń yọ ọ lẹ́nu, padà sí ẹ̀kọ́. Bí o bá fẹ́ ìwọ̀n lọ́tọ̀ labẹ́ àkókò tàbí iye ọ̀rọ̀ tí o yàn, lọ sí ìdánwò.

Tẹ gbólóhùn ìsinsìnyí, kí o tẹ̀síwájú nínú ìṣàn

Ìdánrawò ń fún ọ ní gbólóhùn kan láti tẹ, ó sì ń pèsè èyí tó tẹ̀lé. Iṣẹ́ rẹ ni láti tẹ̀lé ọrọ̀ ìsinsìnyí títí tí o fi parí rẹ̀. Ìlà tó tẹ̀lé lè hàn ní ìrísí tí kò lágbára bí èyí tí o ń ṣe, kí o lè rí ohun tó ń bọ̀. Ṣùgbọ́n má ṣe darapọ̀ àwọn ìlà méjèèjì: èyí tí o ń tẹ ló yẹ kí o tẹ̀lé ní ìgbà náà.

Ìṣàn yìí jẹ́ kí o fi ìṣípò kọ́kọ́rọ́ sílò nínú ọrọ̀ tó tẹ̀lé ara rẹ̀. Kò béèrè pé kí o yan gbólóhùn kọ̀ọ̀kan láti àkójọ kan. Nítorí náà, bí o bá fẹ́ gbólóhùn pàtó kan tí o kọ fúnra rẹ, má ṣe wá àṣàyàn yẹn nínú ìṣàn ìdánrawò. Ní ìdánwò títẹ̀wé, ọ̀nà ọrọ̀ tirẹ lè wúlò bí ète rẹ bá jẹ́ fífi ohun tí o pèsè wọ ìdánwò.

Kíyè sí ìyípadà láàárín òpin ìlà àti ìbẹ̀rẹ̀ tuntun. Bí o bá ń tẹ yára, ó lè rọrùn láti tẹ̀síwájú pẹ̀lú ìrántí ìlà àtijọ́ dípò kí o ka tuntun. Lo ìyípadà náà gẹ́gẹ́ bí àyè láti wo lẹ́tà àkọ́kọ́, kí o sì tún ṣètò ìṣàn rẹ. Kò sí dandan láti sáré kọjá ibi ìyípadà kí ìdánrawò tó ní ìtumọ̀.

Bí ọrọ̀ bá ṣì ń wọlé, dáwọ́ dúró títí tí iṣẹ́ tuntun yóò fi hàn. Ìdúró fún ìlà tuntun yàtọ̀ sí ìdúró nítorí o kò mọ kọ́kọ́rọ́. Nígbà tí o bá ń ṣe àyẹ̀wò ohun tó nira, ya àwọn méjèèjì sọ́tọ̀ nínú ìrònú rẹ. Èyí máa ń jẹ́ kí ohun tí o fẹ́ ṣe lẹ́yìn ìdánrawò dá lórí ìṣípò rẹ gan-an.

Àwọn gbólóhùn àti iṣẹ́ kọ́kọ́rọ́ tí ètò ń yan

Ètò ìdánrawò ń lo àwọn gbólóhùn tí a ti pèsè àti àkójọ ọ̀rọ̀ fún iṣẹ́ kọ́kọ́rọ́. Ó ń yan ohun tó bá àwọn kọ́kọ́rọ́ tí a ń dojú kọ mu, ó sì ń yẹra fún díẹ̀ lára ohun tí o ṣẹ̀ṣẹ̀ ṣe kí àtúnsọ má bàa pọ̀. Nítorí náà, o lè pàdé gbólóhùn àti iṣẹ́ ọ̀rọ̀ tó ń fi àfiyèsí sí ìṣípò kan.

Àṣìṣe kan kò jẹ́ ìlérí pé kọ́kọ́rọ́ náà yóò wà nínú gbólóhùn tó tẹ̀lé lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Yíyan iṣẹ́ ń gba àwọn ohun púpọ̀ sí ìrònú, kì í ṣe àṣìṣe ìkẹyìn rẹ nìkan. Lo ìsọfúnni tó hàn láti ṣe àfiyèsí sí ìṣòro rẹ, ṣùgbọ́n má ṣe gbìyànjú láti sọ ìlà tó ń bọ̀ tẹ́lẹ̀ láti inú àṣìṣe kan.

Fún àpẹẹrẹ àlàyé, bí o bá tẹ “o” níbi tí àpẹẹrẹ ní “ọ”, ohun tó yẹ kí o kọ́kọ́ wo ni ìyàtọ̀ lẹ́tà náà. Ṣé o rí àmì abẹ́lẹ̀ ṣáájú títẹ̀, tàbí ṣé o ka ọ̀rọ̀ náà lọ́nà tó yàtọ̀? Ṣé ètò ìṣàwọlé rẹ lè mú “ọ” jáde ní ọ̀nà tí o mọ̀? Àpẹẹrẹ yìí fi bí a ṣe lè ronú nípa àṣìṣe hàn; kò sọ pé iṣẹ́ tó tẹ̀lé yóò ní “ọ”.

Bí ìlà tuntun bá ní kọ́kọ́rọ́ míì, tẹ̀lé e pẹ̀lú àfiyèsí tó yẹ. O lè rántí ìṣòro tó kọjá láì fi gbogbo ìlà tuntun ṣe iṣẹ́ àṣìṣe yẹn. Ìdánrawò gbólóhùn tún nílò ààyè, lẹ́tà àti àmì míì tó wà nínú gbólóhùn. Àfojúsùn ni láti tẹ ọrọ̀ ìsinsìnyí lọ́nà tó tọ́, kì í ṣe láti wá ẹ̀rí pé ètò ti fèsì sí àṣìṣe kan.

Tẹ lẹ́tà, àmì ohùn àti ààyè bí wọ́n ṣe hàn

Tẹ ohun tó wà nínú àpẹẹrẹ, pẹ̀lú àwọn àmì rẹ̀. Mímọ ohun tí gbólóhùn túmọ̀ sí kò tó fún iṣẹ́ yìí: o tún nílò láti ṣàyẹ̀wò ìrísí ọrọ̀. Má ṣe yọ àmì kúrò nítorí pé o lè ka ọ̀rọ̀ náà láìsí i, má sì ṣe fi àmì kún ibi tí àpẹẹrẹ kò fi sí.

Nígbà tí o bá ń lo ìṣàwọlé tó ń da lẹ́tà àti àmì pọ̀, wo ohun tó jáde lójú iboju. Ọ̀nà tí o tẹ kọ́kọ́rọ́ àti ìrísí lẹ́tà tó parí lè yàtọ̀ sí ara wọn. Kíyè sí àbájáde náà dípò kí o ka iye ìṣípò ìka rẹ gẹ́gẹ́ bí iye lẹ́tà. Tẹ̀lé ètò tí o mọ̀ pé ó bá pátákó Yorùbá rẹ mu; orúkọ èdè nìkan kò sọ ọ̀nà ìṣàwọlé gbogbo ẹ̀rọ.

Ààyè tún jẹ́ apá iṣẹ́ títẹ̀wé. Nígbà tí o bá wo ọ̀rọ̀ kan ṣoṣo, ó lè rọrùn láti gbàgbé ààyè tó wà lẹ́yìn rẹ̀. Ka ibi tí ọ̀rọ̀ parí àti ibi tí èyí tó tẹ̀lé bẹ̀rẹ̀. Bí o bá ń ṣe àṣìṣe ní àwọn ààlà wọ̀nyí, dín ìṣàn kù díẹ̀ kí o sì fi àfiyèsí sí fífi ọ̀rọ̀ kan sílẹ̀ kí o tó bẹ̀rẹ̀ tuntun.

Àmì ìdákẹ́jẹ nílò àfiyèsí tiwọn. Wo bóyá àmì náà wà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn ọ̀rọ̀, àti bóyá ààyè ń tẹ̀lé e. Kò yẹ kí o yí gbólóhùn pada láti mú un bá bí o ṣe sábà kọ ọ́ mu. Ìdánrawò yìí ń béèrè pé kí o tẹ àpẹẹrẹ tó hàn, kì í ṣe pé kí o tún èdè rẹ̀ ṣe.

Mọ ìṣòro tí o fẹ́ ṣe ìdánrawò rẹ̀

Yan ohun kan tó ṣe kedere láti fi àfiyèsí sí, bíi àmì tí o ń fò kọjá tàbí ibi tí o ń dáwọ́ dúró láti wá kọ́kọ́rọ́. Ète tó ṣe kedere jẹ́ kí o lè lo ìsọfúnni tó hàn. “Mo fẹ́ tẹ dáadáa” kò sọ ohun tí o fẹ́ kíyè sí nínú ìlà ìsinsìnyí; “mo fẹ́ wo àmì abẹ́lẹ̀ kí n tó tẹ lẹ́tà” sọ ìṣe tó yẹ.

Bí ohun tó jáde bá yàtọ̀ sí ohun tí o fẹ́ tẹ, kọ́kọ́ wo ìṣàwọlé. Bí o bá rí lẹ́tà tó tọ́ ṣùgbọ́n ìka rẹ lọ sí kọ́kọ́rọ́ míì, wo ìṣípò. Bí o bá tẹ ohun tí o rò pé àpẹẹrẹ sọ ṣùgbọ́n àpẹẹrẹ sọ ohun míì, wo kíkà. Àwọn ìṣòro wọ̀nyí lè hàn bí àṣìṣe kan náà, ṣùgbọ́n ìgbésẹ̀ tó yẹ lẹ́yìn wọn lè yàtọ̀.

Kò sí dandan láti fi gbogbo ìṣòro wọ ìdánrawò kan. Bí o bá ń ṣàyẹ̀wò àmì ohùn, má ṣe tún fi ìwọ̀n iyára gíga ṣe àfojúsùn pàtàkì ní ìgbà náà. Tẹ̀lé gbólóhùn, wo àmì, kí o sì ṣàyẹ̀wò ohun tí o tẹ. Lẹ́yìn náà, yan bóyá o fẹ́ tẹ̀síwájú pẹ̀lú àfiyèsí yẹn tàbí padà sí ẹ̀kọ́ tó ń ṣàlàyé ìṣípò.

Ka iyára àti ìpéye nígbà ìdánrawò

Wo iyára pẹ̀lú ìpéye àti ìsọfúnni nípa kọ́kọ́rọ́. Ìwọ̀n iyára kan ṣoṣo kò sọ bóyá o ń tẹ àpẹẹrẹ lọ́nà tó tọ́. Bí o bá tẹ yára ṣùgbọ́n o ń fi lẹ́tà míì rọ́pò ohun tó hàn, ohun tí o yẹ kí o dojú kọ ni ìṣọ́ra níbi tó ń fa àṣìṣe náà.

Ìsọfúnni nígbà títẹ̀wé lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti yan ìṣe kékeré fún ìlà tó kù. O lè dín iyára kù, wo ààyè ní ààlà ọ̀rọ̀, tàbí ka lẹ́tà tó ní àmì kí o tó tẹ̀síwájú. Má ṣe yí ọ̀nà rẹ padà lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan nítorí ìwọ̀n kan yí padà. Yan ìṣòro tí o rí, kí o fi àfiyèsí sí i títí o fi parí iṣẹ́ ìsinsìnyí.

Bí àṣàyàn ìdánrawò iyára tàbí ìpéye bá wà, yan èyí tó bá ohun tí o fẹ́ ṣe mu. O lè yí àṣàyàn padà nínú gbólóhùn tí o ń tẹ̀. Èyí kò túmọ̀ sí pé o gbọdọ̀ bẹ̀rẹ̀ gbólóhùn tuntun tàbí pé gbogbo àṣìṣe rẹ ti parí. Ka ìsọfúnni lẹ́gbẹ̀ẹ́ ọrọ̀ tí o ń tẹ, kí o sì tẹ̀lé àpẹẹrẹ náà ní àṣàyàn tí o yàn.

Kọ́ bí a ṣe ń tẹ̀wé nípasẹ̀ àwọn ẹ̀kọ́

Lo àwọn ẹ̀kọ́ bí o bá nílò ìtọ́sọ́nà nípa ibi kọ́kọ́rọ́ tàbí ìṣípò ìka. Ìdánrawò ń fún ọ ní ohun láti tẹ; ẹ̀kọ́ ń fún ọ ní iṣẹ́ tí o lè tẹ̀lé gẹ́gẹ́ bí apá ọ̀nà ẹ̀kọ́. Bí o bá ń wá kọ́kọ́rọ́ léraléra, kí o má ṣe tẹ̀síwájú nínú gbólóhùn nìkan láì yanju ohun tó ń dá ọ dúró.

Ṣí àwọn ẹ̀kọ́ títẹ̀wé Yorùbá, ka ìtọ́sọ́nà iṣẹ́ tó hàn, kí o sì lo pátákó àti ìṣàwọlé tó bá a mu. Lẹ́yìn tí o bá mọ ohun tí iṣẹ́ náà béèrè, o lè padà sí ìdánrawò láti fi ìṣípò sílò nínú gbólóhùn. Má ṣe gba pé gbogbo ẹ̀kọ́ ní iṣẹ́ kan náà; ohun tó wà níwájú rẹ ló yẹ kí o tẹ̀lé.

Ìgbésẹ̀ yìí wúlò nígbà tí àṣìṣe ń bẹ̀rẹ̀ láti ibi kọ́kọ́rọ́, dípò àmì tí o kò rí. Bí ìṣòro bá jẹ́ kíkà, o lè kọ́kọ́ gbìyànjú kíkà àpẹẹrẹ pẹ̀lú ìṣọ́ra nínú ìdánrawò. Bí ìṣòro bá jẹ́ ìṣàwọlé, ṣàyẹ̀wò ètò náà. Yan ìrànlọ́wọ́ tó bá ohun tí o rí mu dípò fífi gbogbo àṣìṣe sí àìní iyára.

Ṣe ìdánwò iyára títẹ̀wé lẹ́yìn ìdánrawò

Lo ìdánwò nígbà tí o bá fẹ́ wọn iṣẹ́ rẹ labẹ́ àwọn ètò tí o yàn. Ìdánwò iyára títẹ̀wé Yorùbá ń jẹ́ kí o yan àkókò, iye ọ̀rọ̀ tàbí ètò tirẹ, kí o sì wo WPM àti ìpéye. Ó yàtọ̀ sí ìṣàn ìdánrawò nítorí pé o ń dojú kọ ìgbìyànjú tí ó ní ètò pàtó.

Bí o bá fẹ́ fi ìgbìyànjú méjì wé ara wọn, lo èdè, ẹ̀rọ, ìṣàwọlé, ọ̀nà, àkókò àti ìpele ìṣòro kan náà bí ó bá ṣeé ṣe. Bí o bá yí ọ̀kan nínú wọ̀nyí padà, rántí ìyàtọ̀ náà nígbà tí o bá ń ka àbájáde. Ìdánrawò kò ṣe ìlérí pé ìwọ̀n ìdánwò tó tẹ̀lé yóò ga; àbájáde ń fún ọ ní ohun míì láti ṣàyẹ̀wò.

Lẹ́yìn ìdánwò, yan ohun kan láti ṣe. Àṣìṣe lẹ́tà lè mú ọ padà sí ìdánrawò pẹ̀lú àfiyèsí tuntun. Ìṣòro ìṣípò lè mú ọ lọ sí ẹ̀kọ́. Bí ohun tí o tẹ kò bá ohun tí o fẹ́ jáde mu, wo ìṣàwọlé ṣáájú. Lo àbájáde láti yan ìṣe tó ṣe kedere dípò kí o tún ìdánwò ṣe láì mọ ohun tí o fẹ́ kíyè sí.

Àwọn ìbéèrè nípa ìdánrawò títẹ̀wé Yorùbá